Calciumgebrek gevaarlijke ijsberg voor melkveehouders

Ruim driekwart van de Nederlandse melkkoeien heeft een gebrek aan calcium bij afkalven. Blue4Green en De Graafschap Dierenartsen Innovatie BV hebben dit aangetoond in een uitgebreid onderzoek met behulp van nieuwe techniek die calcium snel en naast de koe bepaalt.

De top van 22% heeft een ernstig gebrek waarbij symptomen van melkziekte vaak zichtbaar zijn. De rest van het probleem ligt ‘onder water’; deze koeien vertonen geen symptomen van melkziekte, maar hebben wel een vergrote kans op kostbare gezondheidsproblemen.

Twee weken na afkalven blijkt de helft van de koeien nog niet geheel hersteld. De oorzaken en omvang van het probleem verschillen sterk per melkveebedrijf. Een structurele oplossing kan alleen bereikt worden wanneer een dierenarts het probleem per bedrijf in kaart brengt en gedegen advies geeft over alle aspecten van het management.

Op 23 bedrijven in de Achterhoek werd, met de innovatieve lab-on-a-chip technologie van Blue4Green, bij 2300 melkkoeien (inclusief vaarzen) in de transitieperiode het geïoniseerd calcium in bloed gemeten. Geïoniseerd betekent dat het calcium ongebonden is en dus direct beschikbaar is voor functies als spierspanning en werking van het immuunsysteem.

Het onderzoek laat zien dat calciumgebrek veel voorkomt, maar grotendeels onzichtbaar is. 56% van de koeien heeft een lage calciumwaarde waarbij meestal geen symptomen van melkziekte merkbaar zijn (subklinische melkziekte). De koe loopt echter wel een groot risico op andere aandoeningen, zoals aan de nageboorte staan, slepende melkziekte en mastitis. Nog eens 22% van de koeien in het onderzoek had bij afkalven een zeer lage calciumwaarde waardoor de spieren verzwakken en vaak klinische melkziekte zichtbaar is.

Daarnaast blijkt dat 2 weken na afkalven de calciumhuishouding bij de helft van de koeien nog niet geheel hersteld is. Dit heeft een negatief effect op de gezondheid en de melkgift.

 

Kostbaar, maar verschillend

Calciumgebrek en de aandoeningen die het veroorzaakt, kosten melkveehouders veel geld. Op elk bedrijf dat deelnam aan het onderzoek veroorzaakte calciumgebrek naar schatting 10.000 tot 30.000 euro aan kosten en gemiste inkomsten per jaar.

De ijsberg is echter niet voor elk bedrijf even groot. Sommige bedrijven hebben wel twee keer zo veel koeien met calciumgebrek dan anderen. Daarnaast zijn de oorzaken zeer divers. Het is dus belangrijk het probleem per bedrijf volledig in kaart te brengen voor er aan een oplossing gewerkt kan worden.

 

Samen naar de oplossing

Blue4Green en De Graafschap Dierenartsen Innovatie B.V. hebben, in samenwerking met Wageningen University, het Dry2Fresh programma ontwikkeld. Melkveehouders en dierenartsen gaan daarin samen aan de slag om calciumgebrek en de gerelateerde aandoeningen in de transitieperiode aan te pakken met behulp van calciummetingen en een efficiënte diergezondheidsmonitoring. De dierenarts is als specialist de aangewezen persoon calciumwaarden per bedrijf te meten en een advies te geven dat voldoet aan de specifieke behoeften van het bedrijf. Alleen door het totale management (huisvesting, voeding en preventieve maatregelen) te verbeteren, kan een bedrijf duurzamer worden en extra inkomsten genereren.

De resultaten zullen verder worden beschreven in een wetenschappelijk artikel dat op dit moment in voorbereiding is. Het onderzoek werd mogelijk gemaakt door Nano4Vitality.